-Hurra for ferie og vind i håret! -Ja, håret ditt, så.
Vi skal finne drikken som representerer dagens Storbritannia.
Du kjem ikkje frå Irland. Dette er berre noko du finn på.
Vi har smaka på ale, skotsk whisky og irsk stout.
Men campingferien vår har gått i vasken.
Campingvogna styrer seg sjølv.
-No er vi tilbake i England. -Skal vi smake på meir øl?
Vi skal smake på spanande, eksklusivt og dyrt øl.
Øl som vil få jorda til å skjelve ut av banen sin.
Sjukepleiar! No har det rabla for han att.
Medan campingvogna blir reparert, bur vi på eit triveleg hotell.
Her er det varmtvatn og reine sengeklede.
Men eg saknar den skrøpelege, gamle røysa. Når ein snakkar om sola ...
Det er svært godt å drikke øl til frukosten.
I mange hundre år gjorde dei ...
-Kjære campingvogn-gud, frels oss. -Høyrer du etter?
-Kva? Ja då. -Eg fortel om noko interessant.
-Campingvogna har kome. -Seier du det?
Eg kunne drege til Bahamas.
Av alle parkeringsplassane i byen måtte dei sjølvsagt velje denne.
Blomane er i alle fall like fine.
Det er ikkje bra å vere så lenge vekk frå bryggjeriet sitt.
James, kvifor smiler du?
Gjett kva som er i campingvogna. Maisøl.
Det luktar som øl.
Og det smakar som øl. Vil du smake?
Det ser ut som ei urinprøve. Og no må eg bryggje øl.
Vi er i Burton upon Trent, der dei har verdas beste vatn til brygging.
-Kan du dra ut campingvogna? -Nei, no skal eg bryggje øl.
Din stakkarslege ire.
Eg går inn på kjøkenet, -
- tappar vatn opp i ein stor kasserolle, -
- og tilset te og matrestar.
Te er bra for gjæringsprosessen. Dette er rosmarin frå hagen her.
Og nesle frå parkeringsplassen. Dette blir godt!
Humle. Det kastar eg berre oppi.
Og til slutt: maltekstrakt.
Eg ville helst ha bruka vanleg malt, men det har eg ikkje tid til.
Vi skal snart få svar på kven som er best til å bryggje øl.
-Det blir han som er tørr på beina. -Veldig artig.
Byen Burton upon Trent var verdskjend for ølbrygginga si.
Bakgrunnen for suksessen er vatnet i byen.
Vatnet er rikt på salt, magnesium, kalsiumsulfat og mineralsalt.
Det gjev ein kraftigare og meir intens gjæringsprosess.
Det gjev eit mykje friskare og meir sprudlande preg.
-Blir det brannfarleg av magnesium? -Takk.
Men glansdagane er over.
Dei fleste bryggjeria i Burton er borte. Det same er ølet.
Tankane minner om øldrikkarane; tomme i blikket og med open munn.
Men dei manglar hals.
Dette er det kongelege øllageret.
Steve Wellington Her lagrar ein ølet som er bryggja til kongefamilien dei siste 150 åra.
Tidlegare blei ølet bruka i plumpuddingen på slottet òg.
Så ein bryggja eit eige øl berre til kongefamilien?
Ja, det blei bruka til fødslar, bryllaup, gravferder og kroningar.
-Blei det laga abdiseringsøl òg? -Ikkje som eg veit om.
Steve passar på leivningane av det kongelege brygget.
Var det prinsen av Wales som bryggja det sjølv?
Han opna nok ventilen. Ølet som blir laga av dronninga ...
Ho trykte berre på ein knapp. Det er ikkje store jobben.
Kva seier ho når ho trykkjer på knappen?
Ho sa ikkje noko. Ho berre trykte på knappen.
Dette er dei eldste flaskene.
Sjå datoen på denne. Ho er frå 1869.
Ølet er altså 139 år gammalt.
Det er uerstatteleg. Her er det rundt 40 flasker.
Det er dei siste flaskene som er att.
Kom igjen. Sprett ei flaske.
-Meiner du at vi skal få smake? -Ja.
Sidan de køyrer, får de ikkje meir enn dette.
-Og dette er ...? -139 år gammalt.
139 år gammalt øl. Skal vi telje ned og drikke alt på ein gong?
-Eg vil ta små slurkar. -Dette er det eldste du har drukke.
Det er kork oppi glaset.
Tenk kor historisk dette er. Dette er året før den fransk-tyske krigen.
Napoleon lll lura på korleis han kunne bli meir populær i 1869.
Medan han ville gå til krig, -
- ville bryggjarane i Burton upon Trent lage godt øl.
-Eg veit kva eg ville gjort. -Det er fascinerande.
-Det er forferdeleg. -Nei, dette er historie på glas.
Det smakar som om det er sila gjennom trusene til Magwitch.
-Det er bederva øl. -Ikkje sjå på det som øl, men vin.
Blir det annleis om du tenkjer deg at det er øl?
Eg konsentrerer meg. Eg tek dette på alvor.
Eg snurrar på glaset. Eg tenkjer på dei 139 åra som har gått, -
- og på alt som har skjedd sidan dette blei tappa på flaske.
Sjølv som vin smakar det forferdeleg.
Smaken minner om ei mørk, dyster -
- og forvrengd framstilling av ein viktoriansk heim.
Med ein unge som grin.
Ikkje verst. Eg synest det minner om gummien -
- som ein finn på toppen av ei flaske med tomatpuré.
Du er ein romantikar.
-Eg byrjar å bli dårleg. -Av for mykje kunnskap?
Nei, av det der.
Du drakk nok altfor fort av denne historiske drikken.
Eg synest det minner om jordskokksuppe.
Det var ei forferdeleg samanlikning.
Eg fryktar at historia vil gjere seg gjeldande resten av dagen.
Tenk alt som kan vere i det ølet. Når var det svartedauden braut ut?
Alkoholen har i så fall teke knekken på alt. Og det var i 1347.
-Eg har eit øllager i kjellaren. -Kva om du døyr?
Då hadde nok du kome innom og sagt: "Kan eg få ølet til Oz?"
Eg går ut ifrå at du vil la meg nyte ølet ditt når du ein dag går bort.
Vil du la meg nyte Jaguarane, Lamborghiniane og Fiat Pandaene dine?
-Det har eg kanskje allereie ordna. -Så flott!
Men du vil ikkje bli nøgd med det du får av meg.
Denne kvelden får vi smake meir av det vidgjetne Burton-vatnet.
Dermed må vi vere innandørs og halde kvarandre med selskap.
No skal du få smake det som visstnok er det sterkaste ølet i verda.
Det har ein alkoholprosent på 25.
-Du store min. Er eg nøydd? -Ja.
-Skal du òg ha? -Eg vil sjå reaksjonen din fyrst.
Det er 6-7 gonger så sterkt som vanleg øl.
Det gjer vondt i nasen, James.
Minner det om fleskesvor og dårleg kylling?
Eg veit ikkje korleis dei lagar det.
Det smakar hostesaft, maltekstrakt ...
Og så minner det litt om buljong.
No er det din tur. Og prøv å få det med på film.
-Det er utruleg at det ... -Lukta minner om sterkvin.
Men med ei meir syrleg lukt.
-Det er seigt og ekkelt. Så kvalmt. -Det smakar betre enn det luktar.
Kva synest du om innpakninga og måten det blir framstilt på?
Det er som når ein ...
Dette er eit artig øl. Berre sjå!
Har du noko ...?
Neste morgon dreg vi til Northampton.
-Dei lagar sko der. -Ja. Og der hadde eg min fyrste jobb.
-Som kva då? -Som skodespelar. Songar.
Eg spela skomakaren i musikalen Chu Chin Chow.
Eg sit og reparerer både tøflar og sko.
Frå tidleg morgon til seint på kveld.
Etter å ha fått mange til å slå seg på flaska, gjorde Oz det òg.
Men kvifor Northampton?
Du har fått smake på det eldste ølet i verda.
l dag skal du få smake eit anna utruleg øl. Kva trur du det er?
-Det nyaste ølet i verda? -Nei.
-Det sjeldnaste ølet i verda? -Nei.
Det mest brusande ølet? Det kaldaste ølet?
-Det verste ølet i verda? -Nei.
-Det dyraste ølet i verda? -Ja! Det dyraste ølet i verda.
Vi dreg til Carlsberg bryggjeri.
Det eksklusive ølet har blitt frakta frå Danmark og hit til oss.
-Får vi smake på det? -Ja, dersom vi finn fram her.
Dette er nemleg eit av dei største bryggjeria i landet.
Vi har gått oss vill.
Mine herrar.
Dette er det dyraste ølet i verda. Carlsberg Jacobson Vintage.
-Kor dyrt er det? -Om lag 2000 kr per flaske.
-2000 kr? -3300 kr for ein halvliter.
3300 kr halvliteren?
Truleg den dyraste flaska i verda. Kvifor er det så dyrt?
I dette ølet brukar ein tre typar malt, fire typar humle ...
På etiketten står det at berre flaska er verd 470 kr.
-Får ein 470 kr i pant for henne? -Nei.
Grunnen er at etiketten er laga av ein vidgjeten dansk kunstnar.
-Her ser ein Sif, kona til guden Tor. -James, ikkje riv av etiketten.
-Likevel er det ganske dyrt. -Men alt er gjort for hand.
Eg er bryggjar sjølv. Eg gjer òg alt for hand, men tek ikkje så mykje.
Vil du smake? Då kan eg kanskje overtyde deg.
Dette er eit dansk vikingøl. Kan det vere noko for Storbritannia?
-Passar det til karriretter? -Nei.
Eg vil prøve ut nokre av handrørslene til Oz Clarke.
-Var det rett? -Det såg ut som du ville barbere deg.
-Vi kan byrje med å lukte. -Hald nasen litt unna glaset.
Men eg har fått lungebetennelse, så luktesansen min er svekt.
Eg prøver å finne ut om eg kjenner ulik lukt i kvart nasebor.
James, no mistar eg snart tolmodet.
Brunt sukker, karamell, -
- rista aubergine og nye sko.
Det kan hende du har rett. Eg veit aldri om du berre finn på ting.
-Sjølvsagt ikkje. -Auberginane er litt brende.
Det minner om godt og ordentleg dyrt øl.
Men det er dyrt. Synest du at det er verdt pengane, Oz?
Eg kan nok ikkje uttale meg om verdien, -
- for eg har aldri tenkt over at ei ølflaske kan koste så mykje.
Men øl har vel alltid vore drikken for vanlege folk?
Nei, det treng ikkje vere det. I Sør-Europa er det vin som er det.
-Men ein skal jo kose seg med øl. -I små mengder.
Eg likar svært godt smaken på ølet. Det har sterk smak.
Eg kjenner at det riv, og det har større verknad no som eg er sjuk.
Men alt det vi har trekt fram ved ølet, kjem i andre rekkje, -
- sidan dette heller er eit samleobjekt for ihuga entusiastar.
Er vi interesserte i sjølve ølet eller i samleverdien av det?
Ølet kostar 280 kr per slurk.
Til den prisen kan eg få ein god kveld på byen.
-Skal vi dra til Stourbridge? -God idé.
Eg har lyst på meir å drikke. Eg har ei overrasking til.
Vi skal på pub. Det er ein flott pub.
Det er ein pub med bryggjeri.
Olderar hans hadde bryggjeri her. Og no har han sett det i drift att.
-Må eg jobbe i dette bryggjeriet? -Vi skal jobbe som bartenderar.
Det kan eg alltids klare. Eg lærte då noko som student.
-Her er eigaren. -Bli med bort til baren.
Her har du ein entusiastisk, men litt dum grønskolling.
Eg er bryggjar sjølv, men eg har ikkje jobba i pub på 20-25 år.
Vi skal vise deg kva det går ut på.
Har du tenkt å fortelje alle at du er bryggjar? Ærleg talt.
Tappekranene er plasserte etter alkoholinnhald, frå 3,8 % til 6,6 % .
Bestseljaren Thin lce er bryggja på humle frå New Zealand.
-Kan eg få ein Thin lce? -Ja visst. Oz, set i gang.
Glasa står her, Oz. Etiketten skal vende mot kunden.
Dra han heilt til deg.
-Så ein pumpar 3 1/2 gonger? -Ja.
-Vil du dele han med Oz? -Det går fint. Takk.
No får eg vise korleis ein skal gjere det.
Ta i litt hardare. No er de nordpå. Dette er ikkje London-halvliterar.
Det er jo berre skum, James. Kva synest du er best av desse to?
Kva var best?
Eg likar faktisk øl med mykje skum.
Det har eit nydeleg sjokoladepreg med mild ettersmak.
Ein kjenner nesten ikkje alkoholen.
Ein bør ikkje ta seg betala for øl som ein drikk opp sjølv.
Eg smaka på det, og det var verkeleg nydeleg. Eit godt val.
-Kva har du selt? -Fem øl.
-Ja, men kva type var det? -Anar ikkje.
Mørk lager. Men det blei ei blanding, for eg byrja på feil kran.
Eg byrja å tappe mild ale.
Til slutt gjev vi opp og gjev tilbake pengane.
Vi byrjar å få teken på det no.
Vil du ha varmt eller kaldt glas? Kaldt, ja.
Kor mykje brukar du å betale?
Oz Clarke har rekning nr. 99.
Eg hadde gløymt kor slitsamt det er å jobbe som bartender.
-Ein får prate og drikke med folk. -Ein skal eigentleg berre gje dei øl.
Dei vil vite kva vi synest. Held du på enno?
Ja.
Jakta etter det gode ølet går svært bra.
Men praten går det verre med.
Det viktige med puben er at ein kan dra til puben, -
- oppføre seg på ein måte som ein ikkje ville gjort heime, -
- og vere saman med folk som ein elles ikkje ville teke med heim.
Ein pub skal vere ein stad for alle.
Skal eg fortelje kvifor ein pub er det?
Nei. Men pubar utliknar dei sosiale skilnadene.
Utanfor puben kan ein dele folk inn etter yrkesbakgrunn og liknande.
Men på puben er alle like. Alle drikk øl.
-Kan eg få ein øl? -Nei.
Folk som har venta heile kvelden, må gå tomhendte heim.
No har vi diverre stengt.
Morgonen etter vil eg at Oz skal lære meg meir om øl.
Eg vil lære meir om lager. Men sidan det kan ta deg minst tre kvarter, -
- så skal du få halvannan kilometer på deg.
Du skal greie ut om lager i løpet av halvannan kilometer. Frå no!
James, kutt ut!
Omgrepet "lager" viser til sjølve prosessen.
"Lager" inneber at ein lagrar ølet.
-150 meter. -Hald kjeft. Ikkje avbryt meg.
Lager er ein måte å bryggje på. Det har ikkje britisk opphav.
Det har aldri vore ein del av den britiske tradisjonen.
Når det gjeld historia til lager ...
Det var jo det eg ville vite. Vi har køyrt 480 meter.
Men pga. tett trafikk kan dette ta eit par timar.
Ein tv-reklame fekk folk til å drikke noko dei elles ikkje ville drukke.
Ein hadde flotte og artige reklamekampanjar.
-Eg står stille etter 1,3 km. -Ikkje avbryt meg.
Vi er straks framme. Dette vil han ikkje klare.
No byrja folk å drikke det heime. Det var snakk om eit kjent merke.
Dei har sett det på tv. Det er ikkje det same som det vanlege ølet.
Tida er ute! Der har vi køyrt halvannan kilometer.
Eg skal gje eit samandrag i løpet av 150 meter.
Ein kanadiar introduserte lager i Storbritannia på 60-talet.
Han kjøpte opp fleire bryggjeri her, og byrja å produsere lager.
Andre aktørar slo seg saman, og slik oppstod dei seks store bryggjeria.
Det blei fyrst marknadsført til kvinner, men seinare til menn og.
No har vi køyrt 150 meter.
No har vi snakka nok om lager. Det er på tide å smake på det.
Er vi nøydde til det?
Lager er svært populært, så vi bør i det minste smake på det.
Vi kan drikke det til nasjonalretten vår.
-Kva er det? -Karri!
Men kva lager passar best til karri?
Men vil det eigentleg spele noka rolle?
Det gav meg ingenting.
Er raping eigentleg viktig for smaken?
Dersom du snakkar med bryggjarar, -
- så seier dei at ein berre kjenner humlesmaken dersom ein rapar.
Anten smakar dette ingenting, eller så fungerer ikkje smakslaukane.
-Det smakar ingenting. -Einig.
No skal vi sjå korleis kylling tikka smakar.
-Dette har du gledd deg til. -Ja, det var heilt nydeleg.
Då prøver vi dette. Det er indisk øl.
Det er eit ganske tørt øl, men det passar godt til karri.
Det har du rett i. Det har lite smak, det er kaldt, brusande, -
- og det smakar lite alkohol av det.
Drikk ein lager, vil ein ete karri. Et ein karri, vil ein drikke lager.
Vi må kome oss ut av dette uføret.
Lammekjøt.
-Skal du kaste opp? -Nei, men det er så vondt.
Denne godt bryggja lageren frå aust -
- smakar framleis fruktig og godt. Akkurat slik det skal smake.
Vi har prøvd det eldste, sterkaste og dyraste ølet.
-Vi har jamvel drukke lager. -Jakta vår held fram.
Dette var kanskje rein fiasko?
Vi må reflektere litt over dette. No har vi ei fin stund mellom menn.
Campingvogna er forferdeleg. Ho er trong og ukomfortabel.
Hjulet, støttehjulet og dodøra datt av. Senga di kollapsa.
Vi har ikkje vore heldige med vêret. Og du er ei plage.
Men når eg sit i dette forteltet -
- og et karri, drikk øl, og har ein kompis å prate med ...
-Ein irriterande kompis. -Det kunne alltids ha vore verre.
Neste veke viser Oz at gammal vane er vond å vende.
Vi skal til ein vingard.
Vi skal til Wales.
-Regnar det alltid i Wales? -No er de i Herefordshire.
Og så er tida komen til å kåre vinnarølet.
Han har bruka ein boks med maltekstrakt i ølet sitt.
Norske tekstar: Olav Aasmundtveit